Grecja przejmuje archiwum fotograficzne dokumentujące egzekucję 200 więźniów
Grecja weszła w posiadanie cennego archiwum fotograficznego, które uwiecznia rozstrzelanie 200 komunistycznych więźniów przez nazistów w Atenach. To wstrząsający zapis jednej z największych zbrodni okresu okupacji.
Kim był autor tych zdjęć?
Fotografie wykonał Herman Heuer — żołnierz niemieckiego Wehrmachtu stacjonujący w Grecji w latach 1943–1944. Kraj znajdował się wówczas pod okupacją państw Osi, trwającą od czerwca 1941 do 1945 roku.
Kolekcja pojawiła się w ubiegłym miesiącu, gdy belgijski właściciel zdjęć podjął próbę sprzedania ich przez internet. Greckie Ministerstwo Kultury nie zwlekało — zapłaciło za archiwum 100 000 euro (około 116 000 dolarów).
Egzekucje z 1 maja 1944 roku — tragedia znana z opisów, teraz uwieczniona na fotografii
W maju 1944 roku 200 komunistów zostało rozstrzelanych z karabinów maszynowych w odwecie za śmiertelny atak greckiego ruchu oporu na niemieckiego generała. Zdjęcia przedstawiają mężczyzn idących na śmierć — spokojnych, nieugietych, jakby ponad strach.
Masakra, znana jako Egzekucje Pierwszomajowe, była w Grecji powszechnie znana, lecz przez dekady funkcjonowała wyłącznie w przekazach pisemnych. Dopiero pojawienie się archiwum Heuera zmieniło ten stan rzeczy. W miejscu rozstrzelań — na strzelnicy w Kaisariani — stoi dziś pomnik upamiętniający ofiary.
„Jedno to słyszeć o ich odwadze, drugie — widzieć ją na własne oczy"
Yiannis Eris, wolontariusz partii komunistycznej prowadzący wycieczki po memoriale, tak opisuje wymowę fotografii: „Teraz wiemy, że stanęli przed plutonem egzekucyjnym nie tylko z ogromną dumą, ale z uniesionym pięścią. Poprzedniej nocy zadbali o to, by się umyć i ogolić. Nie bali się tego, co miało nastąpić. Postrzegali to jako zaszczyt."
Ciekawe artykuły:
Rząd działał błyskawicznie, by uchronić zdjęcia przed rynkiem międzynarodowym
Premier Kyriakos Mitsotakis podkreślił, że Ministerstwo Kultury zareagowało natychmiast, aby archiwum nie trafiło na międzynarodowy rynek sztuki i antyków. Do Belgii wysłano emisariuszy, którzy zbadali kolekcję i potwierdzili jej autentyczność oraz proweniencję.
Szef greckiego rządu napisał: „Grecja jest już od kilku dni właścicielem kolekcji Heuera — fotograficznych dokumentów z egzekucji greckich patriotów w Kaisariani. To wyjątkowy świadek nazistowskiego okrucieństwa, który jednocześnie ukazuje wielkość walki naszego narodu z faszyzmem."
Nowe Narodowe Archiwum Fotograficzne
Przy okazji prezentacji kolekcji Heuera Ministerstwo Kultury ogłosiło powołanie Narodowego Archiwum Fotograficznego, które zostanie włączone w struktury Narodowego Archiwum Zabytków. Władze zapowiedziały digitalizację fotografii oraz szczegółowe badania historyczne mające na celu identyfikację uwiecznionych osób, miejsc i dat.
Obok dokumentacji działań wojennych archiwum zawiera również prywatne, codzienne zdjęcia z życia Heuera. Nazistowskie dowództwo aktywnie zachęcało żołnierzy do fotografowania swoich przeżyć — głównie w celach propagandowych.
Źródło zdjęć: Greckie Ministerstwo Kultury
